حقوق مصرف‌کنندگان خودروخلاصه‌ای به زبان ساده از قانون و آیین‌نامهٔ اجرایی آن، با شمارهٔ هر ماده

قانون حمایت از حقوق مصرف‌کنندگان خودرو (مصوب ۱۳۸۶) «عرضه‌کننده» را هر شخصی می‌داند که خودروی نو تولیدی یا وارداتی خود را، مستقیم یا از طریق واسطهٔ فروش، می‌فروشد. بنابراین واردکنندگان خودرو نیز مشمول همهٔ تعهدات این قانون هستند (مادهٔ ۱ قانون).

آیین‌نامهٔ اجرایی این قانون (مصوب ۱۳۹۵) همهٔ عرضه‌کنندگان، واسطه‌های فروش و خدمات و نمایندگی‌های مجاز خودروهای ساخت داخل و خارج را در بر می‌گیرد (مادهٔ ۱ آیین‌نامه). خودروی «نو» خودرویی است که هنگام تحویل بیش از ۹۹ کیلومتر کارکرد نداشته باشد (بند «ظ» مادهٔ ۲ آیین‌نامه).

• شرایط فروش، شامل مشخصات خودرو، قیمت، زمان تحویل و سایر شرایط، باید دست‌کم دو روز کاری پیش از آغاز فروش به‌طور عمومی اعلام شود (مادهٔ ۳ آیین‌نامه و تبصرهٔ آن).

• قیمت نهایی، نوع، تیپ، رنگ، متعلقات و روش‌های فروش باید شفاف و در دسترس متقاضیان باشد (مادهٔ ۴ آیین‌نامه).

• قرارداد فروش باید مشخصات خودرو، قیمت، تاریخ تحویل با تعیین ماه و هفته، خسارت تأخیر در تحویل و فهرست متعلقات همراه خودرو را داشته باشد و یک نسخه از اصل آن به خریدار داده شود (مادهٔ ۶ آیین‌نامه).

• هر تغییر در شرایط عرضه نسبت به قرارداد، به جز الزامات قانونی، فقط با رضایت کتبی خریدار در الحاقیهٔ قرارداد و پیش از ارسال دعوت‌نامهٔ تکمیل وجه اعمال می‌شود (مادهٔ ۸ آیین‌نامه).

• هر توافقی که تعهدات قانونی عرضه‌کننده را ساقط کند یا به دیگری منتقل کند، در برابر مصرف‌کننده باطل و بی‌اثر است (مادهٔ ۷ قانون).

• اگر تحویل خودرو از تاریخ قرارداد دیرتر شود، عرضه‌کننده باید از تاریخ تحویل قراردادی تا روز تحویل، خسارت تأخیر را نسبت به وجوه پرداختی حساب و پرداخت کند؛ این خسارت روزشمار محاسبه می‌شود (تبصرهٔ ۱ مادهٔ ۷ و تبصرهٔ ۲ مادهٔ ۴ آیین‌نامه).

• نرخ خسارت تأخیر و حداکثر مهلت تحویل به روش فروش بستگی دارد و در جدول ذیل مادهٔ ۴ آیین‌نامه آمده است؛ برای نمونه در فروش با تحویل فوری، حداکثر مهلت تحویل سی روز و نرخ خسارت تأخیر ۲٫۵ درصد در ماه است. نرخ و مهلت هر طرح در قرارداد و شرایط فروش همان طرح درج می‌شود.

• اگر خریدار پس از دعوت‌نامهٔ کتبی ظرف پانزده روز کاری تسویه نکند، عرضه‌کننده می‌تواند خودرو را به متقاضی دیگری تحویل دهد و نوبت او را طبق قرارداد به موعد دیگری موکول کند (تبصرهٔ ۲ مادهٔ ۷ آیین‌نامه).

• عرضه‌کننده باید خودرو را هنگام تحویل در حضور خریدار کنترل کند و پس از اطمینان از نبود عیب تحویل دهد (مادهٔ ۹ آیین‌نامه).

• هنگام تحویل، سند فروش، صورتحساب با ریز اقلام (بهای خالص خودرو، شماره‌گذاری، بیمه، عوارض و مالیات)، برگه‌های ضمانت، کتابچهٔ راهنمای مصرف‌کننده دست‌کم به زبان فارسی و تجهیزات اضافی باید به خریدار داده شود (مادهٔ ۱۰ آیین‌نامه).

• قانون، دورهٔ ضمانت را کمتر از دو سال از زمان تحویل یا چهل هزار کیلومتر کارکرد، هر کدام زودتر به پایان برسد، مجاز نمی‌داند (تبصرهٔ ۱ مادهٔ ۲ قانون، اصلاحی ۱۳۹۶). آیین‌نامهٔ اجرایی این حداقل را برای خودروی سواری، پیکاپ، وانت و ون به سه سال از تاریخ تحویل یا شصت هزار کیلومتر پیمایش، هر کدام زودتر فرا برسد، افزایش داده است (مادهٔ ۱۲ آیین‌نامه، اصلاحی ۱۴۰۴). ضمانت رنگ خودروهای سبک دست‌کم سه سال است (تبصرهٔ ۲ مادهٔ ۱۲).

• در دورهٔ ضمانت، رفع هر عیب ناشی از طراحی، مونتاژ، تولید یا حمل بر عهدهٔ عرضه‌کننده است؛ هزینهٔ حمل خودرو به تعمیرگاه و خسارت‌های ناشی از عیب نیز بر عهدهٔ اوست (مادهٔ ۳ قانون).

• همهٔ قطعات و مجموعه‌های خودرو، به جز قطعات و مواد مصرفی، مشمول ضمانت‌اند (مادهٔ ۱۳ آیین‌نامه). حادثه یا تصادفی که ناشی از عیب فنی خودرو نباشد، مشمول ضمانت نیست (تبصرهٔ ۴ مادهٔ ۱۲).

• اگر رفع عیب در دورهٔ ضمانت بیش از دو روز کاری (یا زمان استاندارد تعمیر) طول بکشد، عرضه‌کننده باید خودروی جایگزین مشابه بدهد و در صورت عدم امکان، برای خودروی سواری به ازای هر روز توقف مازاد پانزده ده‌هزارم (۰٫۰۰۱۵) بهای خودرو خسارت بپردازد (مواد ۱۷ و ۱۸ آیین‌نامه).

• اگر عیب قطعات ایمنی پس از سه بار تعمیر باقی بماند، یا عیبی که احتمال آسیب جسمی یا جانی دارد با یک بار تعمیر رفع نشود، یا خودرو بیش از سی روز به دلیل تعمیر قابل استفاده نباشد، عرضه‌کننده به درخواست مصرف‌کننده باید خودرو را با خودروی نو تعویض کند یا با توافق، بهای آن را مسترد کند (مادهٔ ۴ قانون).

• عیب یا خسارتی که به دلیل نصب قطعات یا دریافت خدمات خارج از شبکهٔ مجاز عرضه‌کننده در دورهٔ ضمانت ایجاد شود، مشمول قانون نیست (مادهٔ ۸ قانون). عیوب ناشی از انجام‌ندادن سرویس‌های دوره‌ای طبق کتابچهٔ راهنما در شبکهٔ مجاز، مجموعه‌های مرتبط را از ضمانت خارج می‌کند (مادهٔ ۱۴ آیین‌نامه).

• تأمین قطعات و ارائهٔ خدمات فنی تا ده سال پس از فروش آخرین دستگاه از همان نشان تجاری و نوع خودرو بر عهدهٔ عرضه‌کننده است (تبصرهٔ ۲ مادهٔ ۲ قانون و مادهٔ ۱۵ آیین‌نامه).

• هر بار که خودرو تعمیر یا سرویس می‌شود، همهٔ عیب‌های اعلام‌شده، کارهای انجام‌شده و قطعات تعمیر یا تعویض‌شده باید به‌صورت مکتوب به مالک داده شود (مادهٔ ۵ قانون).

• اگر نمایندگی عیب دیگری جز موارد برگ پذیرش ببیند، باید پیش از تعمیر با مالک تماس بگیرد و نظر او را بپرسد؛ در دورهٔ تعهد، قطعهٔ تعویض‌شده (داغی) باید به مالک تحویل شود (مادهٔ ۲۴ آیین‌نامه و تبصرهٔ آن).

• خدمات انجام‌شده دو ماه یا سه هزار کیلومتر و قطعات تعویضی شش ماه یا ده هزار کیلومتر، هر کدام زودتر برسد، ضمانت دارند (مادهٔ ۲۳ آیین‌نامه).

• عرضه‌کننده نمی‌تواند مصرف‌کننده را به مراجعه به نمایندگی معینی مجبور کند (تبصرهٔ ۱ مادهٔ ۳ قانون).

1. پیشنهاد می‌شود ابتدا شکایت خود را نزد عرضه‌کننده ثبت کنید؛ عرضه‌کننده باید نظام رسیدگی به شکایات داشته باشد و ظرف بیست روز تعیین تکلیف کند (بند «ژ» مادهٔ ۱۱ آیین‌نامه). مراجعه به این مرحله شرط مراجعه به مراجع قانونی نیست. شکایت از پارسیا افق را می‌توانید از طریق فرم ثبت شکایت با کد رهگیری ثبت و پیگیری کنید.

2. اختلاف دربارهٔ عیب و تعهدات دورهٔ ضمانت، به درخواست هر یک از طرفین در هیئت حل اختلاف مطرح می‌شود؛ این هیئت از نمایندهٔ عرضه‌کننده، کارشناس رسمی دادگستری و کارشناس نیروی انتظامی به ریاست کارشناس رسمی دادگستری تشکیل می‌شود. در صورت اعتراض به رأی هیئت، موضوع در دادگاه صالح قابل پیگیری است و دادگاه باید خارج از نوبت و حداکثر ظرف دو ماه رأی دهد (تبصرهٔ ۲ مادهٔ ۳ و تبصرهٔ ۱ مادهٔ ۴ قانون).

3. شکایت را می‌توان در سامانهٔ ثبت و پیگیری شکایت سازمان حمایت مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان به نشانی 124.ir یا با شمارهٔ ۱۲۴ نیز ثبت کرد.